WAAROM?

Klimaatverandering en gevolgen

Op basis van meetgegevens en verschillende klimaatmodellen zijn er wereldwijd diverse inschattingen gemaakt over de klimaatveranderingen en de talrijke gevolgen ervan. Wetenschappers kunnen niet zeggen hoe waarschijnlijk die inschattingen zijn, maar zijn het er wel over eens dat de ijskappen sneller smelten dan vroeger en dat we in de 21ste eeuw een hogere zeespiegelstijging en hevigere stormen kunnen verwachten.

Uit de analyse van het masterplan kustveiligheid blijkt dat de Belgische kust en het achterliggende gebied erg kwetsbaar zijn voor de gevolgen van de klimaatverandering. Dat heeft te maken met de bebouwing en de manier waarop we dat gebied gebruiken.

Als gevolg van hevigere stormen en de stijgende zeespiegel zal de kustbescherming hoe langer hoe meer onder druk komen te staan. De toegankelijkheid van de kusthavens komt in het gedrang en ook het hinterland zal steeds meer problemen kennen. Zo zal de afwatering naar de Noordzee moeilijker verlopen en zullen de polders verder verzilten.

De zeespiegelstijging en veranderende weerpatronen, die wereldwijd plaatsvinden, leiden tot diverse problemen voor België en de Vlaamse kust in het bijzonder. Onderstaande figuur geeft de belangrijkste problemen weer: een groter risico op overstromingen en veranderingen in het stromingspatroon.

Lees meer over het klimaat.

nut en noodzaak
Klimaarscenario's kustvisie

Om de effecten van de klimaatverandering voor de toekomst te kunnen inschatten, maken wetenschappers gebruik van rekenkundige modellen. Dat zijn computerprogramma’s die voor verschillende klimaatscenario’s simulaties maken over bv. de erosie van de kust of de sterkte van stromingen in de buurt van havens.

Voor onze Noordzeekust gebruikt men tot vandaag de klimaatscenario’s uit het CLIMAR- project. Twee basisscenario’s beschrijven de klimaatverandering bij een wereldwijde temperatuurstijging van respectievelijk 1 en 2 °C (scenario’s M en W). Die worden aangevuld met twee scenario’s waarbij de luchtcirculatiepatronen veranderen (M+ en W+). Een 5de worstcasescenario (WCS) houdt rekening met minder waarschijnlijke, maar niet onmogelijke effecten, zoals het massaal wegsmelten van de ijskappen en het stilvallen van de thermohaliene oceaancirculatie.

Het complex project kustvisie gaat uit van een extreem scenario met een zeespiegelstijging met 300 cm tot 2100.

 

storm 3
Andere overheidsplannen

Al in 2006 is de Vlaamse overheid een studie gestart om te onderzoeken hoe de Vlaamse kustzone tegen een zeer zware stormvloed beveiligd kan worden. Dit heeft in 2011 geresulteerd in het Masterplan Kustveiligheid (2011) met 2050 als tijdshorizon.


Parallel aan de ontwikkeling van het Masterplan Kustveiligheid werd in 2009 een innovatieve visie naar voor gebracht over de langetermijnontwikkeling van de Vlaamse kust, binnen de context van de klimaatwijziging. Vlaamse Baaien 2100 werd voorgesteld door een consortium van bedrijven uit de maritieme sector. Hierin wordt een flexibele aanpak voorgesteld, met een visie op lange termijn (2100), uitgewerkt in tien deelprojecten.

De ruimte van het Belgische deel van de Noordzee is schaars en het aantal claims hierop is zeer groot. Mariene ruimtelijke planning is er dan ook om deze diverse belangen te verzoenen. Het huidige marien ruimtelijk plan (2014) loopt voor een periode van 6 jaar. Tegen 2020 moet er dus een nieuw marien ruimtelijk plan zijn dat het ruimtegebruik in ons deel van de Noordzee plant tot 2026. Op 20 april 2018 werd het ontwerp marien ruimtelijk plan (MRP) goedgekeurd op de federale Ministerraad. Van 29 juni tot 28 september2018 liep hierover een openbaar onderzoek. Het ontwerp MRP geeft aan welke ruimtelijke zones in zee, tijdens de periode 2020-2026, kunnen gebruikt worden voor welke functies (oa zand- en grindwinning, hernieuwbare energie, kustverdediging, natuurbescherming,...).

Op vraag van de Vlaamse overheid werd in het Marien Ruimtelijk Plan een onderzoekszone opgenomen voor de aanleg van een proefeiland ten oosten van de haven van Zeebrugge. Doel van het proefeiland was onderzoek te kunnen doen naar de effecten van een vooruitgeschoven zeewering. De onderzoekszone werd echter niet weerhouden in het finale marien ruimtelijk plan, goedgekeurd op 7 december 2018.